یادداشت ها و مصاحبه های یک خبرنگار
 
A reporter's notes and interviews

بسم الله الرحمن الرحیم 


شناخت معارف عمیق اسلامی و معانی لطیف عرفانی از ارزاق خاص الهی است که نصیب هر  انسانی نمی شود و به قدر  ظرف وجودی و فهم شهودی به درک این معانی واصل می شود درک معنای دحو الارض و حقیقت آن از اموری است که در کتب اهل عرفان و معرفت و در تفاسیر و کتب اهل هیئت و نجوم مورد بررسی و مناقشات فراوانی بوده است  آنچه می خوانید گفتگویی کوتاه با آیت الله میرزا محمد حسین احمدی فقیه یزدی از شاگردان علامه طباطبایی و علامه شعرانی  و دیگر بزرگان وادی علم و تحقیق است که در این موضوع تقدیم می گردد


اعمال روز دحو الارض

مرحوم میر داماد ( ره ) در رساله اربعه در بیان اعمال روز دحو الارض فرموده اند : از افضل اعمال مستحبه که آکد است در روز دحو الارض زیارت امام رضا علیه السلام است دعایی مخصوص و نماز مخصوص در روز دحو الارض رسیده است و این روز روز عبادت خاص است «  عَلِیُّ بْنُ مُوسَى بْنِ طَاوُسٍ فِی کِتَابِ الْإِقْبَالِ قَالَ رَأَیْتُ فِی کُتُبِ الشِّیعَةِ الْقُمِّیِّینَ قَالَ رُوِیَ أَنَّهُ یُصَلَّى فِی الْیَوْمِ الْخَامِسِ وَ الْعِشْرِینَ مِنْ ذِی الْقَعْدَةِ رَکْعَتَانِ عِنْدَ الضُّحَى بِالْحَمْدِ مَرَّةً وَ الشَّمْسِ وَ ضُحَیهَا خَمْسَ مَرَّاتٍ وَ یَقُولُ بَعْدَ التَّسْلِیمِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ وَ تَدْعُو وَ تَقُولُ یَا مُقِیلَ الْعَثَرَاتِ أَقِلْنِی عَثْرَتِی یَا مُجِیبَ الدَّعَوَاتِ أَجِبْ دَعْوَتِی یَا سَامِعَ الْأَصْوَاتِ اسْمَعْ صَوْتِی وَ ارْحَمْنِی وَ تَجَاوَزْ عَنْ سَیِّئَاتِی وَ مَا عِنْدِی یَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِکْرَامِ ؛  وسائل‏الشیعة ج : 8 ص : 182»

در کتب شیعه قمیین اینطور رسیده است که در این روز دو رکعت نماز نزدیک بالا آمدن آفتاب و چاشت خوانده شود در هر رکعت بعد از حمد 25 مرتبه سوره "و الشمس" را بخواند و بعد از نماز بخواند لا حول و لا قوة الا  بالله  العلی العظیم و این اعمال خود معرف روز دحو الارض است و بعد از آن هم دعا کند که دعای  او مستجاب است و اینطور تعلیم شده است  که بگوید : « یا مقیل العثرات اقلنی عثرتی » ای کسی که اقاله می کنی لغزش ها را لغزش های مرا اقاله کن و از آن درگذر ای کسی که اجابت دعا می کنی دعای مرا اجابت کن و ای خدایی که به همه احوال و حالات توجه داری صدای مرا هم مورد توجه قرار ده و آنچه بدی کرده ام و آنچه وجود مرا به آن تحقق داده است و به آن جهت کشانده است از آن در گذر

در اعمال روز دحو الارض شیخ ( ره ) دعایی در مصباح نقل کرده است :

ذو القعدة یوم الخامس و العشرین منه دحیت الأرض من تحت الکعبة و یستحب صوم هذا الیوم و روی أن صومه یعدل صوم ستین شهرا  و یستحب أن یدعى فی هذا الیوم بهذا الدعاء اللهم داحی الکعبة و فالق الحبة و صارف اللزبة و کاشف کل کربة أسألک فی هذا الیوم من أیامک التی أعظمت حقها و أقدمت سبقها و جعلتها عند المؤمنین ودیعة و إلیک ذریعة و برحمتک الوسیعة أن تصلی على محمد و آل محمد عبدک المجیب فی المیثاق القریب یوم التلاق فاتق کل رتق و داع إلى کل حق ... مصباح‏المتهجد ص : 669»

خدایا تو که کشنده کعبه هستی و شکافنده دانه ها ها هستی ، و سختی ها را تو عوض و منصرف می کنی و بر طرف کننده هر گرفتاری و سختی هستی  از تو می خواهم در این روز از ایام مخصوص خودت که حق آن روز را بزرگ قرار دادی و این روز را از جهت فضیلت بر همه روز ها پیشی دادی و این روز را  روز ذریعه و روز وسیله قرار دادی و روز روزرحمت واسعه الهی است ، این روز را روز میثاق قریب قرار دادی ، روز دحو الارض قریب و نزدیک روز پیچیده شدن زمین است یعنی این روز مرادف با روز قیامت است اگر روز دحو الارض روز پهن شدن زمین است روز قیامت روز جمع شدن زمین است ، روز قیامت یوم التلاق است و این روز روز رحمت و گستردگی است و همچنین هر چه رتق و فتق شده در روز دحو الارض شده است این روز ، روز دعوت به حق است و این روز ، روز داعی الی الحق است و در تعبیر رسیده است که "داعی الی کل حق" روز دعوت به همه حق و دحو الارض پهن شدن زمین از زیر خانه کعبه است به روی آب و در واقع در این روز آب فراگیر شده است و به جهات مسکونی زمین منتقل شده است و دحو الرض موجب حیات زمین شده است

به عبارت دیگر کره زمین دارای محور های است و قطب هایی دارد قطب حیات جدای از قطب های دیگر است قطب حیات زمین  در روز دحو الارض از خانه خدا کعبه شروع شده

معنای کلمه " دحو"  :

زمانی که بچه ی به راه می افتد و قدرت دست و پا و توان فکری خود را می یابد  آن روز ، روز دحو این بچه است که این قدرت و این توان را در او بوجود می آید

از حسن بن على وشا روایت است که گفت: من کودک بودم که با پدرم در خدمت امام رضا علیه السلام شام خوردیم در شب بیست و پنجم ماه ذى القعده حضرت فرمود : امشب حضرت ابراهیم علیه السلام و حضرت عیسى علیه السلام متولد شده‏اند و زمین از زیر کعبه پهن شده است پس هر که روزش را روزه بدارد چنان است که شصت ماه را روزه داشته باشد و به روایت دیگر است که فرمود در این روز حضرت قائم علیه السلام قیام خواهد نمود) و در روایتی  هر که این روز را روزه بدارد و شبش را به عبادت بسر آورد براى او عبادت صد سال نوشته شود و براى روزه‏دار این روز هر چه در میان آسمان و زمین است استغفار کند و این روزى است که رحمت خدا در آن منتشر گردیده و براى عبادت و اجتماع به ذکر خدا در این روز اجر بسیارى است و براى این روز به غیر از روزه و عبادت و ذکر خدا و غسل دو عمل وارد است  و هر که این روز را روزه بدارد و شبش را به عبادت بسر آورد از براى او عبادت صد سال نوشته شود و براى روزه‏دار این روز هر چه در میان آسمان و زمین است استغفار کند و این روزى است که رحمت خدا در آن منتشر گردیده و براى عبادت و اجتماع به ذکر خدا در این روز اجر بسیارى است « مفاتیح الجنان اعمال ماه ذیقعده »

دحو الارض روز ذکر و اجتماع :

روز دحو الرض روز ذکر و اجتماع است و اجر زیادی برای اهل عبادات است پس محور ارزشمندی زمین روز دحو الارض است چرا که به حیات رسیده است

تغییر در حوزه های مغناطیسی زمین

 در لغت معانی مختلفی برای دحو الارض نقل شده است در یک معنا می توان گفت در ذات زمین دحو محقق شده است به این معنا که آن حوزه های مغناطیسی و چرخش های اتمهایی که در ذات زمین بوده است خمیر مایه آن از زیر خانه کعبه و از این نقطه شروع شده است و به سایر قسمت های زمین تغییر یافته است و به حد کمال رسیده است تا بتواند دارای حیات بشود چه حیات گیاهی و نباتی و چه حیات حیوانی و انسانی و ظاهرا مقصود از دحو الارض این معنا است و معنی دحو الارض دحو الارض به معنی به راه افتادن زمین از نظر حیات می باشد و از بیانات و ادعیه ای که به ما رسیده است اینطور برداشت می شود که در این روز یک اثر ذاتی در زمین حاصل شده است و حیات به زمین تعلق گرفته است و اینکه گفته شد در این روز دو رکعت نماز خوانده شود و در هر رکعت 25 مرتبه سوره " و الشمس "  خوانده شودشده است اشاره به این مطلب است که آن تابش خورشید و ارتباط خورشید با زمین و تابش او به زمین موجب یک تغییر ذاتی بر روی زمین شده است و حقیقت زمین یک تغییر ماهوی پیدا کرده است و به کمالی رسیده است  که صاحب حیات شده است

جنبه  ذاتی و اکتسابی زمین در معنای دحو الارض

دراینجا اگر جنبه ذاتی زمین را لحاظ کنیم معنای دحو الارض اینگونه می شود :1-  زمین در درون ذات خود چرخش ها و حرکت هایی داشته است که منتقل به سمت حیات شده است 2- پذیرفتن زمین آب را : : یعنی زمین در قسمت های مختلف آب را پذیرفت و موجب حیات شد

اگر مقصود جنبه اکتسابی زمین باشد نه ذاتی آن ، دحو الارض به معنی پذیرش رحمت های الهی است و بر حسب پذیرشی که پیدا می کند آثار جدیدی می یابد البته ما در فلسفه می گوییم "کلما بالعرض لابد  ان ینتهی الی ما بالذات "  یعنی زمین لباس رحمت خاص بر تن کرده است هم رحمت معنوی و هم رحمت مادی و به عبارت دیگر روز دحو الارض روز بارور شدن زمین و روز قوت دادن به زمین است .

کشیده شدن رحمت مادی و معنوی از کعبه به اطراف عالم

 یک معنی دحو الارض هم کشاندن است یعنی رحمت مادی و معنوی از زیر کعبه کشانده شده است و تعبیر دیگری هم گسترده شدن و پهن شدن رحمت الهی است و در آن روز خدا رحمت خود را منتشر کرده است یعنی زمین دارای محور های متعددی می باشد یک محور آن دو قطب مغناطیسی زمین است و قطب دیگر او قطب حیات و رحمت الهی است که موجب زنده شدن گیاهان و حیوانات و انسان ها است

 یوم الاجتماع

اگر در کره زمین محوری به طرف مقابل کعبه رسم کنیم می بینیم که در دو نقطه به هر سمت نماز بخوانی درست است یکی خود  کعبه و دیگری طرف مقابل آن و از این دو قطب همه رحمت الهی به عالم منتشر شده است اگر امروزه نماز گزاران رو به سوی کعبه نماز می خوانند و روز دحو الارض "یوم الاجتماع" هم می باشد به یک معنا اگر همه نماز گزاران روی زمین نماز وارد شده در این روز را بخوانند تمام اهل زمین همه بر محور کعبه هستند

روز عظمت و روز اقدم

روز دحو الارض روز عظمت است و خدا بواسطه این صفاتی که به زمین داد به او عظمت داد همچنین این روز ، روز اقدم نیز می باشد که بر همه روز های دیگر بواسطه رحمت الهی پیشی گرفته است

اشاره :

برخی از بزرگان و اهل معرفت گفته اند : دحو الارض به معنای بیرون آمدن خشکی از زیر آب است و اولین نقطه ای که از زیر آب خارج شده است کعبه است و این معنای خاص و لطیفی است است ولی آنچه در روایات آمده است و قابل استفاده است بحث فضیلت و ممتاز بودن این روز است و به نقطه اصلی که بر می گردیم  دحو الارض به معنی حیات یافتن زمین است و این مطلب از سایر جهات بیشتر جلوه دارد و این حیات یافتن یا به تغییر ماهیت زمین است که پذیرش حیات یافته است یا اینکه زمین حیات داشته است ولی در این روز به کمال خود رسیده است و برهه کمال مقدماتی دارد و مقدمات که جمع شد جهش میابد و زمین در این روز به کمال رسیده است و به عبارت دیگر هر چیزی بلوغی دارد مثل بارور شدن درخت و حیوانات و.. بلوغ همه کمالات منتظر از این موجود را به فعلیت می رساند و نقطه شروع این بلوغ و کمال از خانه خداست البته مباحث فنی و دقیقی هیوی و نجومی در این جا مطرح است که محل خود را می طلبد

 


نوشته شده در تاريخ ۱۳٩۱/٦/٤ توسط ح.کرمی
تمامی حقوق مطالب برای یادداشت ها و مصاحبه های یک خبرنگار محفوظ می باشد