یادداشت ها و مصاحبه های یک خبرنگار
 
A reporter's notes and interviews

بسم الله الرحمن الرحیم

از تاثیر گذارترین شخصیت هایی که در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران نقش بسزایی در همه زمینه ها مخصوصا در عرصه اندیشه های فرهنگی و سیاسی نظام و ثتبیت آن مخصوصا در تبیین مبانی ایدئلو‍‍ژیکی نظام نقش آفرینی داشته اند استاد شهید مرتضی مطهری است که با بیان و عمل خود نشان داد که جهان بینی اسلامی با جهان بینی غرب به هیچ عنوان قابل انطباق نیست و جهان بینی شرق محتاج جهان بینی غرب نمی باشد ؛ شهید در آثار خود می گوید :


 یگانه مکتبی که صلاحیت  رهبری جامعه بشری را دارد اسلام است و تصریح می کند غرب با همه پیشرفتی که در علوم و تکنولوژی دارد باید فلسفه زندگی را از شرق و اسلام بیاموزد این مقدمه ای بود که استاد شهید مطهری در زمینه تولید و مولد بودن اندیشه های فرهنگی خود به عنوان یک شخصیت بسیار تاثیر گذار بیان کرده است و تاثیر گذاری شهید بگونه ای است که مقام معظم رهبری تصریح می کنند : حرکتی که ما در نظام جمهوری اسلامی طی می کنیم بر اساس اندیشه ناب استاد مطهری می باشد . اگر بخواهیم بحث تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی را در اندیشه سیاسی اجتماعی شهید بررسی کنیم در ابتدا باید بدانیم مرکز ثقل اندیشه استاد شهید مطهری در زمینه تحقق تولید ملی چه در ابعاد اقتصادی و جنبش سخت افزاری و چه در زمینه تولید نرم افزاری و اندیشه مسئله استقلال است و باید مسئله استقلال را به عنوان  یکی از پارامتر های اساسی در اندیشه ایشان بررسی کنیم .

استقلال از نظر مفهومی

 استقلال نقطه مقابل وابستگی است و وابستگی در حقیقت از مهمترین موانعی است که موجبات عقب ماندگی را در کشور های توسعه نیافته مطرح می کند و به عبارت دیگر اگر ما خواسته باشیم در همه  زمینه ها توسعه و پیشرفت داشته باشیم باید زمینه های استقلال در همه زمینه ها را ایجاد کنیم مخصوصا استقلال سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی که در منظومه فکری شهید مطهری جایگاه حساسی دارند . استقلال یعنی اینکه ملتی بتواند بر سرنوشت خود مسلط باشد و اجازه ندهد دیگران برای او تصمیم گیری کنند و اگر این امر تحقق یافت عزت نفس و افتخاراتی که یک ملت می تواند برای تاریخ و هویت خودش داشته باشد تحقق می یابد.

استقلال اقتصادی

 استاد شهید زمانی که در آثار خود گونه های استقلال را مطرح می کند بر مبحث استقلال اقتصادی تحت بحث عدالت اجتماعی تاکید دارد و اعتقاد دارتد اگر استقلال اقتصادی به معنی بر آوردن نیازهای اساسی جامعه تحقق پیدا کند سلطه دیگر کشور ها بر جامعه اسلامی جلوگیری می کند و این امر در سایه برپایی عدالت اجتماعی میسر خواهد شد

استقلال فکری :

یکی دیگر از گونه های استقلال در اندیشه علامه مطهری استقلال فکری می باشد معلم شهید  اعتقاد دارد اگر استقلال فکری در ملتی نهادینه شود آن ملت می تواند به فلسفه ، اصول و مبانی فکری خود افتخار کند و ایمان آورد و این دیدگاه نشان می دهد که اگر ما بخواهیم در همه عرصه های اجتماعی و سیاسی و ....حرفی برای گفتن داشته باشیم شرط اصلی آن استقلال است مخصوصا استقلال فکری  چون جامعه زمانی مورد سلطه دیگران قرار می گیرد که دشمن بتواند افکار جامعه را مورد حمله قرار بدهد و نهایتا شهید مطهری در همین راستا به دنبال مبحث استقلال فکری ؛ موضوع استقلال مکتبی را مطرح می کند و این استقلال مکتبی گرچه در گونه شناسی انواع استقلالی که شهید مطهری مطرح می کند نمی گنجد اما در واقع استقلال مکتبی در صورتی تحقق می باید که جامعه روی استقلال فکری و فرهنگی سرمایه گذاری کند و حتی ایشان معتقدند انقلاب اسلامی  زمانی می تواند به پیروزی برسد که ما بتوانیم مکتب و ایدئلو‍ژی خودمان را بطور خالص به دنیا معرفی کنیم و در حقیقت استقلال مکتبی ما زمینه استقلال فرهنگی و سیاسی ما را تامین می کند .

توسعه و پیشرفت در کلام شهید مطهری :

شهید بعد از  بحث استقلال به بحث توسعه می پردازد و می فرماید : اگر خواسته باشیم پیشرفت و توسعه داشته باشیم به هیچ وجه نباید از نسخه های غربی که به هیچ وجه بدرد کشور ما نمی خورد استفاده کنیم چون در نهایت نسخه ای که غرب برای پیشرفت تعریف می کند با مبانی دینی و اندیشه سیاسی بزرگان ما انطباق ندارد و ثانیا اگر بخواهیم به زمینه های توسعه از منظر غرب برسیم باید استقلال خود را از دست بدهیم و این امور زمینه سلطه پذیری کشور را آماده می کند

استقلال فرهنگی

شهید در آثار خود جایگاه خاصی به استقلال فرهنگی می دهد و اعتقاد دارد اگر بتوانیم استقلال فرهنگی و مکتبی خود را در همه زمینه ها حتی در زمینه های سیاسی و تمامیت ارضی کشور حفظ کنیم حنتی می توانیم به پیروزی و موفقیت برسیم ایشان در کتاب پیرامون جمهوری اسلامی می فرمایند : آینده انقلاب در صورتی تضمین خواهد شد که عدالت و آزادی را در سایه استقلال سیاسی ، فرهنگی و فکری و نهایتا  استقلال مکتبی حفظ کنیم ، ایشان در آثار خود مبحث آسیب شناسی استقلال را مطرح می کند و می گوید : اگر ما نتوانیم به باور منطقی و روح حماسی که در جامعه باید مطرح باشد نرسیم قطعا در نقطه مقابل استقلال سیاسی و فرهنگی می تواند خود باختگی اتفاق بیفتد شهید در آثارش به این نکته توجه کرده است که دشمنان انقلاب اسلامی  پس از شکستی  که در جبهه های مسائل نظامی و سیاسی خوردند جهت مقابله با اندیشه اسلامی بحث جنگ نرم را سامان دادند و ما اگر بخواهیم در مقابل جنگ نرم مقابله کنیم باید به همت مضاعف و وجدان کاری تن دهیم  لذاست که ایشان بحث اسقلال فکری را که مطرح می کند و می گوید :  اگر بخواهیم رشد و توسعه کشور را تامین کنیم یکی از آسیب هایی که دشمنان به انقلاب می زدند این بوده است که سعی داشته اند به ارزش های خودی ملت حمله وارد کنند و آن ارزش های انقلابی را  در نظر مردم کم ارزش جلوه دهند و در واقع اگر بخواهد از سوی دشمن تهاجم فرهگی رخ دهد یک جهت آن این است که باید ارزش های جامعه خودی تحقیر شود و ارزش های فرهنگ دیگران تکریم شود این مسئله یکی از مهمترین دغدغه های ایشان بوده است .

مهمترین اسلحه در پیشرفت انقلاب

شهید مطهری اعتقاد دارد : مهمترین اسلحه پیشرفت این انقلاب اولا : ایمان ملت به ارزش های خویشتن و بازگشت به ارزش های اصیل خویش است و ثانیا : باید از تفکرات التقاطی که روشفکران غربی در جامعه تسری می دهند دوری کنیم ، اگر بخواهیم در زمینه های مختلف توفیقی داشته باشیم اول باید روی پای خودمان بایستیم جمله معروفی از اقبال لاهوری در آثار شهید است که می گوید: ما اگر خواسته باشیم حرفی برای گفتن داشته باشیم باید ایمان راسخ به استقلال فکری سیاسی و ارزش های اجتماعی خودمان داشته باشیم ، ایشان اعتقاد دارد ما اگر بخوهیم فلسفه زندگی را از ارزش های خودمان بگیریم زمینه پیروزی را آماده کرده ایم و رعایت این امور در نهایت عزت ، کرامت و شهامت را به جامعه هدیه می کند و اینها مطالبی هستند که در اندیشه سیاسی شهید مطهری در بخش های مختلف آثار او آمده است .

تحقق تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی

 اگر بخواهیم بعد از بحث استقلال در زمینه تحقق تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی سخنی بگوییم باید مولفه ها یی که می تواند در سیره نظری و عملی شهید مطرح در این راستا مطرح است را بازکاوی کنیم

افتخار به کالای خودی در گرو همت مضاعف و کار مضاعف است اگر بخواهیم این شعار  را تحقق عینی دهیم باید ببینیم الگوهای ما در این زمینه چه کرده اند شهید در همه زمینها یک الگوی تمام عیار بوده است  اگر بخواهیم در زمینه همت و کار مضاعف شهید را الگو قرار دهیم می بینیم که ایشان در مسائل شخصی خود از افرادی بود که به شدت کار علمی می نمودند و لحظه ای از تولیدات علمی خود دست نکشید شهید قدوسی می گوید :پشتکار و کثرت مطالعه مطهری در مدرسه فیضیه همه ما را به اعجاب آورده بود و در فراگیری علوم هیچ چیزی سد راه او نشد و در زمانی که در درس آیت الله بروجردی در بروجرد شرکت می کردند با وجود دوری مسافت رنج راه را بر خود هموار می کرد و استفاده زیادی می نمودند و همه اینها ناشی از روحیه همت مضاعف و کار مضاعف شهید بود .

اندیشه سیاسی شهید

 اندیشه سیاسی شهید مطهری نقطه ثقل مباحث امروز ماست اگر بخواهیم کار و  تلاشی که شهید مطهری در عرصه اندیشه سیاسی داشته است را بیان  کنیم  بحق او به عنوان چهره علمی فرهنگی و سیاسی مطرح بود او شخصیتی بود که در عرصه علم و سیاست و هدایت سیاسی نسل جوان تلاش زیادی داشت گرچه از او به عنوان یک استاد یاد می شود اما هیچ مانعی سد راه او نشد که ایشان در عرصه سیاسی و اجتماعی تلاش کند ؛ شهید با مجموعه نگارشها ، یادداشتها و مقالاتی که در مجلات علمی آن روزگار داشت به حملاتی که به تفکر شیعه و اسلامی می شد پاسخ می داد  و اعتقاد داشت باید در این عرصه ها وارد شویم و ایشان تا سر حد مرگ مطالعه و تحقیق می کرد ، امروزه اگر بخواهیم برای تولید ملی و حمایت از کار ایرانی اهمیتی قائل شویم باید در عرصه های مختلف آن تلاش کنیم و تلاش و خستگی ناپذیری استاد  را برای خود الگو قرار دهیم ، شهید در عرصه نظری و عملی نسبت به سرنوشت جامعه حساس بود و اعتقاد داشت نباید یک لحظه از حمایت و هدایت نسل جوان غافل شویم و دغدغه اصلی او این بود که باید حرکت های اسلامی را در جامعه جهت دهیم و در نهایت با توجه به این زمینه می توان شهید را به عنوان الگویی در جهت کار مضاعف و همت مضاعف مطرح کنیم در واقع شهید مطهری اعتقاد دارد اگر بخواهید به تولید ملی و حمایت از کار ایرانی پاسخ مثبت دهید باید به شاخصه هایی توجه کنیم و با توجه به آن شاخص ها زمینه توسعه را مطرح می کنند  اکر ما در زمینه توسعه اقتصادی خود کفا شویم ، در زمینه توسعه سیاسی هم خود کفا خواهیم بود ولی اگر نتوانیم در زمینه اقتصادی خود کفا شویم در زمینه سیاسی هم خود کفا نشده ایم و استقلال و آزادی جمهوری اسلامی مورد خدشه قرار می گیرد

 شاخص های شهید در تبیین تلاش و کار مضاعف :

الف – مقدس دانستن کار

جامعه ما و دولت مردان ما باید کار را امری مقدس بدانند کار در اسلام از امور مقدس است

 ب- همسویی کار با عبادت و خدا پرستی :

 از نظر اسلام راه ، راه خدا و مکتب  ،مکتب خداست و راه خدا از میان خلق می گذرد و اگر تلاش و کار برای خود باشد جنبه نفس پرستی دارد و اگر برای خلق باشد بت پرستی است و اگر برای خلق و خدا باشد شرک و دوگانه پرستی است ولی اگر کار خود و خلق را برای خدا انجام دهیم جنبه توحیدی و خدا پرستی دارد در دیدگاه استاد کار عین عبادت است .

ج- رفع بیکاری از جامعه

ما باید بیکاری را در جامعه طرد کنیم و نهایتا ما اگر خواسته باشیم بحث تولید ملی و... را داشته باشیم مخصوصا در ابعاد سیاسی ، به زمینه ها و لوازمی نیاز دارد و ما باید نگاه به کارمان به عنوان امری مقدس و امری هدفمند و معنا دارد باشد و اگر می خواهیم کشور خود را به مرز استقلال برسانیم این امر در صورتی محقق است که هدف معقول باشد و کار بی هدف مانند  پوسته بدون هسته است و ارزشی ندارد و ما برای بحث تولید ملی و تحقق آن باید زمینه  آن را برای رقابت مثبت و ترکیب دانش با کار فراهم کنیم وکار اثر بخش کاری است که توام با دانش محوری باشد .

د- ترویج فضای توکل به خدا

کار باید در حقیقت ترویج فضای توکل و اعتماد به خدا را ایجاد کند  ، در  نگاه شهید مطهری کار : نه تنها کار را صرف انرژی در امور مثبت می داند بلکه اگر کار به معنی واقعی خود  باشد می تواند جنبه تربیتی داشته باشد شهید می گوید : بعد از دیانت چیزی بهتر از کار برای انسان نیست و اگر کار را با روش و هدف عبادت انجام دهیم آثار پیشرفت را خواهیم دید .

برخی از آثار :

الف – افزایش احساس عزت و شخصیت : جامع ایرانی ما اگر در زمینه تولید ملی گام هایی بلندی بردارد یکی از آثارش احساس عزت و شخصیت ملی است

ب- ایجاد آزادگی ، کرامت و شرافت : اگر ما احساس بی نیازی از دیگران کنیم  احساس بی نیازی و شرافت در ملت ما ایجاد می شود  .

نتیجه :

اگر با نگاه " تولید ملی "مروری بر اندیشه شهید داشته باشیم به این نتیجه می رسیم :  شهید در جای جای اثار  خود به همت و کار جایگاه مقدسی و والایی می دهد و با رویکرد دینی این مسئله را مطرح می کند و همت و کار را دو سرمایه تامین کنند سعادت و نشانه سلامت روان جامعه معرفی می کند

 

 

 


نوشته شده در تاريخ ۱۳٩۱/٦/۸ توسط ح.کرمی
تمامی حقوق مطالب برای یادداشت ها و مصاحبه های یک خبرنگار محفوظ می باشد