یادداشت ها و مصاحبه های یک خبرنگار
 
A reporter's notes and interviews

شناخت عناصر عرفان حقیقی و تفاوت این عناصر با عرفان واره ها در گفتگو با حمید رضا مظاهری سیف موسس و مدیر موسسه بهداشت معنوی


مکتب عرفانی نجف و توجه به اذکار ماثوره

مرحوم میرزا  علی قاضی نماد مدرسه اخلاق و عرفان شیعی است ، برخی بزرگان زمانی که دسته بندی از مکاتب اخلاقی شیعه ارائه می دهند مکتب نجف را مکتب مبتنی بر اذکار می دانند و در مقابل آن مکتب اصفهان و تهران را مکتبی فلسفی و مکتب خراسان را بیشتر مبتنی بر مباحث عشق و ادبیات تلقی می کنند اگر بخواهیم در یک نگاه شاخص های مکتب نجف را بازگو کنیم و با بیان آن گریزی به نقد عرفان های نو ظهور بزنیم می توان  این مبحث را اینگونه دنبال کرد البته این سخن به این معنا نیست که در مکتب نجف مباحث عقلانی و نظری مطرح نیست بلکه استفاده از اذکار از شاخص های برجسته مکتب نجف است و مکتب نجف بعد از رحلت مرحوم قاضی توسط شاگردان ایشان در قم ادامه یافت .

جایگاه عنصر زهد در عرفان مرحوم قاضی

در سلسله عرفا شیعه عنصر زهد از عناصر قابل توجه می باشد  و این عنصر در شخصیت مرحوم قاضی نیز تبلور دارد  دنیا و دنیا گرایی تابعه ای از حال سالک است اینکه  در زندگی سالک دنیا چه جایگاهی دارد یکی از مسائل قابل بررسی است  و این به معنای مذموم بودن دنیا نزد اهل معرفت نیست ، شخصیت قاضی  شخصیتی زهد گراست و  مشکلات فراوانی را هم در این مسیر متحمل شدند و حتی وقتی یکی از شاگردان ایشان از مرحوم قاضی سئوال کرد چرا وضعیت زندگی شما اینگونه می باشد  و وضعیت فلان دوست سلوکی شما  طور دیگری است ایشان جمله ای فرمودند که شاخص در عرفان اسلامی است و عرفان اسلامی را از عرفان های نو ظهور جدا می کند ایشان فرمودند : «برای من همین وضعیت بهتر است »  یعنی من با این فقرم به سیر و سلوک می پردازم و همین فقرم عامل تکامل من است  و برای مرحوم بهاری آن زندگی بهتر است .

امروزه عرفان های زهد گرایانه مورد استقبال جامعه قرار نمی گیرد و مرحوم قاضی با این سخنش این عرفان ها را رد می کند و در مقابل عرفان زهدگرایانه مرحوم قاضی عرفان هایی هستند که مال و ثروت ، رفاه و لذت را نشانه کمال می دانند و مصداق بارز این نوع عرفان را در جریان عرفانی موسوم به  تکنولوژی فکر به راحتی مشاهده می کنیم که لذت بردن از زندگی دنیا را کمال می دانند البته انسان با زندگی عادی و معنویت می تواند از بهترین لذائذ معنوی بهره مند باشد و صدر درصد مرحوم قاضی بیشترین  لذت را از زندگی خود برد و لذت بردن غیر از بهره مندی از امکانات مادی است .

اگر دنیا در راستای کمال معنوی انسان موثر باشد می تواند انسان را به کمال برساند لذا دنیا در عرفان اسلامی ارزش نسبی پیدا می کند اما در بعض عرفان های کاذب دنیا و لذائذ آن ارزش مطلق دارد  .

جایگاه ذکر در عرفان حقیقی و تفاوت آن با عرفان های دروغین

 ذکر گفتن و برنامه منظم برای ذکر به این معنا نیست که ذکر گفتن هدف است مرحوم قاضی مسئله احراق را بیان می کند و می فرماید : کار ذکر ایجاد انس با عالم معناست و ثمره آن محبت است  لذا ذکر گفتن در مکتب نجف و مرحوم قاضی تنها یک وسیله است و هدف نیست ؛اما در عرفان های کاذب این اذکار هدف می باشند،  مثلا شخص انگلیسی زبان اذکاری  به زبان سانسکریت می گویند و تکرار این واژه ذهن را وارد یک خلسه می کند و در نگاه ایشان این یک وضعیت عرفانی و معنوی است ، علت توجه مخاطبان به مانترا  و ذکر ایجاد یک حالت بی ذهنی در انسان است  که به توقف کنش های و واکنش های ذهنی منجر می شود و این مسئله در حد اعصاب برای افرادی که دچار استرس های شدید هستند ایجاد  آرامش می کند و این آرامش را به عنوان کمال و معنویت مطرح می کنند و آن را از مصادیق عرفان معرفی می کنند .

جایگاه عشق در عرفان اصیل

در برخی از عرفان های کاذبی که  بر مسئله عشق بسیار تاکید می شود و دوره های  نیز در تبیین معنای عشق تشکیل می دهند سخن از عشق انسانی و روابط متقابل است و این حرف خوبی است اما اگر بخواهد به معنی عرفان مطرح شود  این مفهوم انسانی عشق پر از تحریفاتی است که دست انسان را از حقایق معنوی دور می کند عشقی که در بین عرفاست عشق الهی است و ثمره عشق الهی این است که انسان بواسطه عشق الهی عاشق طبیعت و انسان ها می شود لذا می بینیم اولیا الهی انسان ها را فراوان دوست دارند لذا می بینیم که مرحوم فاضی شاگردانی تربیت کرد و هیچ چشم داشت مادی نیز نداشت در حالی که در عرفان ها کاذب کسانی که دم از عشق می زنند پول های گزاف می گیرند و این مباحث را عرضه می کنند .

منتشر شده در : پایگاه اطلاع رسانی حضرت آیت الله سید علی قاضی(ره)

 


نوشته شده در تاريخ ۱۳٩۱/۸/۱٤ توسط ح.کرمی
تمامی حقوق مطالب برای یادداشت ها و مصاحبه های یک خبرنگار محفوظ می باشد