یادداشت ها و مصاحبه های یک خبرنگار
 
A reporter's notes and interviews

رسول خدا (ص) فرموده است: «إن الحسین مصباح الهدى و سفینة‌النجاه» حسین چراغ هدایت و کشتى نجات است. چون از اهل بیتى است که یکى از دو ثقلى است که پیامبر (ص) براى امت خود باقى گذاشته و فرموده است: «مثل اهل بیتى، مثل سفینة نوح، من رکبها نجا و من تخلّف عنها غرق؛ مَثَل اهل بیت من مانند کشتى نوح است؛ هر که سوار آن شود نجات مى‏یابد و هر که از آن بازماند غرق مى‏شود.

حجت الاسلام والمسلمین محسن الویری عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق علیه السلام  به مناسبت ایام فرخنده ولادت سید الشهداء حضرت حسین بن علی در گفتگو با سرویس علمی فرهنگی خبرگزاری حوزه  به شرح و توضیح کوتاهی از زیارت نامه وارده در شان اباعبدالله الحسین علیه السلام پرداخته است.


*زیارت نامه ها منظومه ارزشمند امام شناسی

بغیر از کلمات و سخنان آن حضرت و آنچه تاریخ در سیره و مرام آن حضرت نقل کرده است، یکی از منابعی که می تواند به شناخت هر چه بهتر سید الشهدا‌(ع) کمک کند ، زیارت نامه هایی است که درباره آن حضرت به نقل از ائمه اطهار باقی مانده است، واکاوی مجموعه مطالب و داده هایی که در این زیارت‌نامه‌ها آمده است منظومه بسیار عمیق و ارزشمند و راهگشا برای شناخت مسیر و اهداف امام حسین علیه السلام و چیستی حرکت آن حضرت در اختیار مخاطبان قرار می دهد .

*نگاهی اجمالی به زیارت نامه امام حسین علیه السلام

یکی از این زیارت نامه هایی که درباره حضرت نقل شده است، زیارت نامه ای است که ابن قولویه قمی متوفی 367 قمری در کتاب مشهور کامل الزیارت نقل کرده است ، باب هفتاد و نهم این کتاب ، درباره زیارات امام حسین علیه السلام است ، و زیارت نهم از این باب زیارت نامه ای است که امام صادق علیه السلام به عمار بن موسی ساباطی تعلیم دادند در بخشی از این زیارت حضرت فرموده اند ، وقتی به زیارت قبر جدم رفتی چنین بگو:« السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا مَنْ رِضَاهُ مِنْ رِضَى الرَّحْمَنِ وَ سَخَطُهُ مِنْ سَخَطِ الرَّحْمَنِ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَمِینَ اللَّهِ وَ حُجَّتَهُ وَ بَابَ اللَّهِ وَ الدَّلِیلَ عَلَى اللَّهِ وَ الدَّاعِیَ إِلَى اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّکَ قَدْ حَلَّلْتَ‏ حَلَالَ‏ اللَّهِ‏ وَ حَرَّمْتَ حَرَامَ اللَّهِ وَ أَقَمْتَ الصَّلَاةَ وَ آتَیْتَ الزَّکَاةَ وَ أَمَرْتَ بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَیْتَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ دَعَوْتَ‏ إِلى‏ سَبِیلِ رَبِّکَ- بِالْحِکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ» 

در این چند سطر این زیارتنامه با ویژگی هایی درباره امام حسین علیه السلام آشنا می شویم و اگر امام حسین علیه السلام اینگونه هست ما نیز اگر سودای پیروی از راه آن امام همام را داریم، هیچ راهی جز این نداریم که بکوشیم خود را به این ویژگی ها متخلق کنیم، اگر سخن از پیروی امام به زبان آوریم و کوششی در تخلق به این صفات نداشته باشیم بی تردید هیچ کس حکم نمی کند که ما پیرو راستین امام علیه السلام  هستیم. اما نکاتی که می توان از این فقره از حدیث استفاده کرد در بردارنده چند محور می باشد.

* خدا محوری در حب و بغض ها:

«السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا مَنْ رِضَاهُ مِنْ رِضَى الرَّحْمَنِ وَ سَخَطُهُ مِنْ سَخَطِ الرَّحْمَنِ»؛سلام و رحمت خدا بر تویی که اساس حب و بغض او حب و بغض الهی است.

این که امام صادق علیه السلام می فرماید، سلام بر کسی که حب و بغض او ریشه در حب و بغض الهی دارد.

ملاک حب و بغض ها بر اساس حب و بغض الهی است، ولی امروزه چقدر این نکته می تواند  در زندگی ما پیروان امام حسین علیه السلام صدق کند ؟!

در مبارزات انتخاباتی وقتی در مقابل رقیب قرار می‌گیریم آیا براستی بر اساس حب و بغض الهی تصمیم گیری می کنیم ؟! اگر نکته ای را در نفی رقیبان بر زبان می‌آوریم و نسبت به او خشمگین می شویم آیا براستی این خشم ریشه در خشم الهی دارد؟!  آیا می توان ادعای پیروی از امام حسین علیه السلام داشت اما رضا و سخط ما ناشی از رضا و سخط الهی نباشد؟! متاسفانه به آسانی نمی توان مصداقی برای آن یافت  ، جامعه ای که داعیه  پیروی امام حسین علیه السلام را دارد ، نباید در پی رواج تهمت و دروغ و... باشد! و اگر اینگونه بود جای نگرانی دارد.

همچنین در فراز دیگری از این زیارت حضرت به پایبندی اباعبد الله الحسین علیه السلام به حلال و حرام الهی اشاره دارند و می فرمایند : « أَشْهَدُ أَنَّکَ قَدْ حَلَّلْتَ‏ حَلَالَ‏ اللَّهِ‏ وَ حَرَّمْتَ حَرَامَ اللَّهِ» تو حلال الهی را حلال و حرام الهی را حرام دانستی ، زمانی که در جامعه دینی که ادعای پیروی از امام علیه السلام را دارد ،بدیهیات اخلاقی دینی زیر پا گذارده شود و به آسانی و با جسارت تمام درپاره ای از اخبار به اخبار درونی و مخفیانه اشخاص متعرض می شوند و گاه برای خبر سازی مطالبی را مخفیانه ضبط می کنند و آن خبر را آشکار می کنند ، اینها از مصادیق بیّن افشای راز مومن می باشد، کسانی که به آسانی خلاف شرع بیّن و آشکار را انجام می دهند رفتار ایشان با روش و ممشای امام حسین علیه السلام که پایبند به حلال و حرام الهی بود، تطابق ندارد.صرف ادعای پایبندی به ارزش ها اهمیت ندارد بلکه پاس داشت و عمل بر این اصول و معیار ها است که می تواند ارزشمند و پر بهاء باشد .کسی می تواند پاسداشت این ارزشها را داشته باشد که بر سکوی صداقت، تقوا و رعایت حلال و حرام الهی صعود کرده باشد .

*دعوت کننده بسوی خدا

بَابَ اللَّهِ وَ الدَّلِیلَ عَلَى اللَّهِ وَ الدَّاعِیَ إِلَى اللَّهِ

آنچه از مضامین آثار بدست مى آید و برهان عقلى نوید آنست، نفوس مقدس معصومین علیه السلام «باب الله» و «حبل الله» و «صراط الله» مى باشند. و انسان براى تحصیل تجرّد و تقرّب و عبور از مهالک نفسانى و حجابهاى غیب باید از آن ذوات مقدسّه مدد جوید و از آنان استمداد نماید. توجه به آن بزرگوار یعنى تطبیق جمیع برنامه زندگى بر طبق خواست و رضاى او و این مسئله است که انسان را از آلودگی های  عالم نفس رها مى گرداند .

*پایبندی به حلال و حرام خدا

*أَشْهَدُ أَنَّکَ قَدْ حَلَّلْتَ‏ حَلَالَ‏ اللَّهِ‏ وَ حَرَّمْتَ حَرَامَ اللَّهِ

حضرت در این فراز نیز به پایبندی اباعبد الله به حلال و حرام الهی اشاره دارند . در حدیث است که « الْإمَامُ یُحِلُّ حَلَالَ اللَهِ وَ یُحَرِّمُ حَرَامَ اللَهِ ...»   امام موجب مى‏شود که حلال خدا در جاى خود باقى بماند و حرام خدا نیز از جایگاه خود خارج نگردد، و حدود الهى را به پا مى‏دارد و دین خدا را از دستبرد اجانب حفظ مى‏کند، و با حکمت بالغه و موعظه نافذ و بلیغ خود مردم را به راه سلوک پروردگار فرامى‏خواند، و با ادلّه قاطعه و برهان متقن راه هرگونه تشکیک و وسوسه را بر مردم مى‏بندد.

*برپا دارنده احکام شرعی

وَ أَقَمْتَ الصَّلَاةَ وَ آتَیْتَ الزَّکَاةَ وَ أَمَرْتَ بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَیْتَ عَنِ الْمُنْکَر

 [یا ابا عبدالله‏] شهادت مى‏دهم که تو نماز را برپا نگه داشتى،نماز (که ستون دین است) در حال سقوط و افتادن بود. تو بودى که ستون دین را استوار کردى و از افتادن نگه داشتى.‏

*دعوت بسوی خدا با حکمت و موعظه حسنه

دَعَوْتَ‏ إِلى‏ سَبِیلِ رَبِّکَ- بِالْحِکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ

در فراز دیگر این زیارت نامه دعوت امام علیه السلام بسوی راه خدا بر اساس دو عنصر حکمت و موعظه حسنه معرفی می گردد؛ وقتی که به سیره آن حضرت در تاریخ توجه می کنیم آنچه در مقابل چشمان ما قرار می گیرد شهادت آن حضرت در راه خداست، اما امام صادق علیه السلام از این حرکت امام علیه السلام  تعبیر  به دعوت بسوی خدا با حکمت و موعظه حسنه می نماید و این سخن بسیار قابل توجه و تامل است ، حتی آن حرکت به ظاهر فیزیکی امام‌(ع) نیز محفوف به حکمت و موعظه حسنه است ، قیام و شهادت آن حضرت در مقابل یزید و دستگاه اموی جوهره اش جوهره حکمت و موعظه حسنه است، گرچه ما در جریان حادثه عاشوراء صدای چکاچک شمشیرها را می شنویم، اما امام صادق علیه السلام  این مطلب را با عنوان دعوت بسوی خدا با حکمت و موعظه حسنه یاد کرده است. لذا  صرف ریختن خون موضوعیت ندارد، بلکه مهم حفظ دین است ، و آنچه اصالت دارد این است که دیگر انسانها را با حکمت و موعظه  بسوی خدا دعوت کند .

 این حکمت و موعظه حسنه می تواند جلوه های گوناگونی داشته باشد ؛ گاهی این حفظ دین و حکمت در قالب کنار ماندن امام علی علیه السلام از مسند خلافت و گاه در پذیرفتن این مسند توسط حضرت است  و گاه این حکمت خلافت امام حسن علیه السلام است  و گاه این حکمت در واگذاری این خلافت به کسی مانند معاویه تجلی می کند ، گاه این حکمت با تشنه شهید شدن در صحرای کربلا جلوه نمایی نموده است و گاه این حکمت با بیش از سی سال روشنگری مردم در قالب دعا و مانند این هاست ، گاه در قالب آموزش حدیث به مردم و زنده نگه داشتن معالم نبوی و گاه به زندان افتادن و گاه پذیرش ولایت عهدی مامون و گاه پذیرش دامادی خلیفه وقت است و گاه محدودیت‌ها در شهر سامراست.

اما آنچه مهم است و اصالت دارد، دعوت بسوی خدا با حکمت و موعظه حسنه است و این حکمت و موعظه حسنه بر اساس شرایط مختلف  می تواند جلوه های مختلفی داشته باشد ؛ اینگونه نیست که جانفشانی در راه احکام  دین تنها منحصر به یک طریق باشد. ائمه‌(ع) راه‌های مختلفی برای مقابله با طواغیت زمانشان داشتند و همه بر اساس حکمت و از مصادیق آن است. لذا در حقیقت جوهره قیام امام دعوت به سبیل رب بر اساس حکمت و موعظه حسنه بود.


نوشته شده در تاريخ ۱۳٩٢/۳/٢٧ توسط ح.کرمی
تمامی حقوق مطالب برای یادداشت ها و مصاحبه های یک خبرنگار محفوظ می باشد