یادداشت ها و مصاحبه های یک خبرنگار
 
A reporter's notes and interviews

با سلام و تشکر از حجت الاسلام و المسلمیندکتر حمید رضا مطهری دبیر همایش سیره و زمانه امام کاظم(ع) علیه السلام از اینکه فرصتی در اختیار ما قرار دادیدتشکر می کنم ، چه شد که به فکر برگزاری این همایش افتادید؟

متقابلا من هم از شما و دوستانی که در نشر معارف اهل بیت و شیعی تلاش می کنید تشکر و قدردانی می کنم ؛ انجمن تاریخ  پژوهان حدود دو  سال پیش تصمیم گرفت کاری در ارتباط با معصومان پی گیری کند، کارهایی که مورد بررسی و کنکاش علمی قرار بگیرد، همت ما این بود که  موضوعاتی مورد توجه قرار بگیرند که مورد نیاز جامعه علمی است در نهایت به این نتیجه رسیدیم که در مورد حضرت موسی بن جعفرعلیه السلام  این  کار صورت بگیرد.


در بین ائمه معصومین چرا امام کاظم علیه السلام را در اولویت همایش خود قرار دادید؟

از آنجایی که دوران این امام همام  یک دوران  پرآشوب و متلاطم است و جامعه شیعه نیز بعد از شهادت امام صادق و در عصر امام کاظم علیه السلام دچار  مشکلات خاص خود شد، از جمله این رویدادها این بود که فرقه های مختلفیدر این دوران پدید آمد و  افکار و اندیشه های وارداتی نیز وارد جهان اسلام می گردید ،و البته  فرقه های مختلف انحرافی هم  که از گذشته وجود داشتند به کار خود ادامه می دادند و در همین عصر خلافت عباسیان  هم به اوج اقتدار خودش رسیده بود و راه را بر هر  نوع اندیشه های مخالف از جمله افکار علویان با محدودیت هایی مواجه کرده بود در این عصر نقش برجسته امام موسی بن جعفر بسیار قابل توجه است و جای کار و بررسی ویژه ای دارد.

تفاوت اقدامات امام کاظم علیه السلام با ائمه معصوم قبل از ایشان را در چه شاخصه هایی دیدید ؟ 

الف- ورود آشکار به عرصه سیاست: اقدامات امام کاظم علیه السلام  متفاوت با دورانهای گذشته بود چرا که در گذشته ائمه معصومین به اقتضاء زمانه و عصر خویش کمتر به مسائل سیاسی ورود می کردند و بیشتر به مباحث علمی و ارشادی می پرداختند اما در این دوران شاهد اقدامات سیاسی امام کاظم  بخصوص در زمان هارون الرشید هستیم از جمله صحبت ایشان با هارون الرشید در مورد تعیین  محدوده فدک است که همین مسأله را امام با مهدی عباسی هم مطرح کرده بودند که ایشان  قلمرو فدک را طوری تعریف کردند که برابر با قلمرو  عباسیان بود[i] و این یعنی خلافت را حق خود دانسته بودند، این یک نکته قابل  توجهی بود یا  موارد دیگر از قبیل نوع مدیریت جامعه شیعه و تقویت و گسترش و سازمان وکالت که از عصر امام صادق ایجاد شده بود نیز از دیگر نکات قابل توجه در سیره سیاسی آن حضرت می باشد که قابل توجه  است.

به هر حال امام  کاظم کارهایی را در پیش گرفتند که با دوران گذشته متفاوت بود. این مسائل ضرورت انجام یک پژوهش علمی در مورد عصر و زمانه و سیره امام کاظم  را برای ما ضروری  می کرد ب- زندان های طولانی امام علیه السلام :یکی از نکات مهمی که  شاهد آن هستیم این است  که در این  مقطع برخورد حاکمان با ائمه عوض می شود. قبل از این ما شاهد زندانی شدن ائمه نبوده ایم گر چه شاهد احضار حضرات از طرف خلفات بوده ایم، اما در مورد امام کاظم  شاهد زندانی شدن ایشان به مدت طولانی هستیم که این مسأله نشان دهنده ترس حکومت از ائمه است، همه اینها ضرورت انجام کار پژوهشی و علمی که قابل ارائه به جامعه باشد را ایجاد می کرد ضمن اینکه چنین  کاری قبلاً انجام  نشده بود، لذا قرار شد کارهای ارائه شده به همایش با توجه به سیره حضرت و عصر و زمانه حضرت ارائه شود و همین عنوان همایش نیز شد.

ج-جایگاه رفیع فرزندان موسی بن جعفر در اقصی نقاط ایران اسلامی: از طرف دیگر مهمترین مراکز و پایگاههای  مذهبی ایرانی مانند قم و مشهد شهرهایی هستند  که نگین آن شهرها فرزندان امام کاظم  هستند.

جهت رونق و بالا بردن سطح این همایش بزرگ چه اقداماتی صورت گرفت؟

در این راستا از اساتیدی مراکز مهم علمی کشور دعوت کردیم و با مراکز معتبر علمی مکاتباتی داشتیم تا در صورت تمایل  نماینده ای را معرفی کنند؛بسیاری از مراکز موافقت کردند و همچنین  بعضی  از انجمن های علمی با ما همکاری داشتند و فراخوان همایش  به مراکز مختلف علمی  در سراسر کشور نیز ارسال شد و در نتیجه تا کنون بیش از 70 مقاله  به دست ما رسیده است.

این همایش در چه تاریخی برگزار می گردد ؟

در ابتداء قرار بود این همایش در اواخر اردیبهشت 92 برگزار  شود که به دلیل همزمانی با انتخابات ریاست جمهوری به  زمان دیگری موکول شد و قرار  شد این همایش در   15دیماه امسال  برگزار  گردد.

لطفا گزارشی از مقالاتی که به دست شما رسیده است داشته باشید؟

کار ارزیابی و ویرایش  مقالات  انجام شده و در مرحله صفحه آرایی است که در دو مجلد منتشر می گردد حدود 37 مقاله از این مقالات پذیرفته شده که با موافقت  معاونت پژوهشی  حوزه و  مساعدت حضرت  آیت الله بوشهری مدیریت محترم حوزه علمیه این  مجموعه به زودی منتشر خواهد شد و امیدواریم  بتوانیم در روز  همایش در اختیار شرکت کنندگان  قرار بدهیم.

سطح علمی این مقالات را چگونه ارزیابی می کنید ؟

مقالات توسط اساتید مطرح حوزه و دانشگاه ارسال شده، دانشگاه مشهد و تهران و دانشگاه اصفهان و قم و مراکز  مختلف علمی و نویسندگان مقالات از دانشجویان دکتری هستند و یا کسانی  که تحصیلات مراکز دانشگاهی  یا علمی را دارند.

آیا حوزه های علمیه آنگونه که باید به اینگونه همایش ها اهتمام داشته است و چه ضرورتی دارد که به اینگونه نشست ها بیش از این پرداخته شود؟

متاسفانه تا کنون تاریخ در حوزه علمیه زیاد مورد توجه قرار نگرفته و غریب مانده، اما خوشبختانه مدتی است در مراکز علمی حوزه مانند جامعة المصطفی و مؤسسه امام خمینی و دیگر مراکز مورد توجه قرار گرفته و جایگاه علمی خودش را به دست آورده،  اما در  گذشته اینطور نبود، اما در خصوص سیره معصومین باید گفت شناخت سیره معصومان یک از موضوعاتی است که حوزه  باید به آن توجه ویژه د اشته باشد و با توجه به ورود برخی شبهات و خرافات به سیره معصومین، توجه به سیره معصومین می تواند راهگشا باشد.

در راستای برگزاری این همایش آیا به محضر مراجع عظام تقلید نیز رسیده اید ایشان چه رهنمودهایی داشتند؟

ما در طول مدتی که مشغول جمع آوری مقالات و ارزیابی آنها و انجام  کارهای همایش بودیم خدمت برخی از مراجع معظم تقلید و بزرگان حوزه نیز رسیدیم از  جمله خدمت حضرت آیت الله مکارم  شیرازی رسیدیم و از رهنمودها و فرمایشات ایشان بهره مند شدیم و خلاصه ای از یکی از کتابهای ایشان تحت عنوان "عقلانیت در کلام موسی بن جعفر" را خلاصه کرده و در ابتدای کار قرار دادیم همچنین قسمتی از کتاب انسان 250 ساله مقام معظم رهبری آن قسمتی که راجع به امام کاظم بود را در ابتدای این مقاله قرار داده ایم  همچنین خدمت مدیر محترم حوزه علمیه حضرت آیت الله بوشهری ؛ نماینده محترم حضرت آیت الله سیستانی حضرت  آیت الله  شهرستانی و.... رسیدیم که هر کدام از این عزیزان راهنمایی و ارشادات خاص خودشان را داشتند و هم مساعدتها و تشویق برای برگزاری چنین  همایشهایی  در حوزه و دیگر مراکز علمی نمودند.



[i] - طرائف، ج 1، ص 252، «حدّها الاوّل عرش مصر و الحدّ الثّانى دومة الجندل و الحدّ الثّالث تیما و الحدّ الرّابع جبال احد من المدینة»


نوشته شده در تاريخ ۱۳٩٢/٩/۱۳ توسط ح.کرمی
تمامی حقوق مطالب برای یادداشت ها و مصاحبه های یک خبرنگار محفوظ می باشد