یادداشت ها و مصاحبه های یک خبرنگار
 
A reporter's notes and interviews

دعاى روز اول‏

اللَّهُمَّ اجْعَلْ صِیَامِی فِیهِ صِیَامَ الصَّائِمِینَ وَ قِیَامِی فِیهِ قِیَامَ الْقَائِمِینَ وَ نَبِّهْنِی فِیهِ عَنْ نَوْمَةِ الْغَافِلِینَ‏ وَ هَبْ لِی جُرْمِی فِیهِ یَا إِلَهَ الْعَالَمِینَ وَ اعْفُ عَنِّی یَا عَافِیاً عَنِ الْمُجْرِمِینَ‏ [1]


خدایا روزه مرا در این روز مانند روزه روزه داران حقیقى قرار ده و اقامه نمازم را مانند نمازگزاران واقعى مقرر فرما و مرا از خواب غافلان هوشیار ساز و هم در این روز جرم و گناهم را ببخش اى خداى عالمیان‏و از زشتیهایم عفو فرما اى عفو کننده از گناهکاران عالم.

اللَّهُمَّ اجْعَلْ صِیَامِی فِیهِ صِیَامَ الصَّائِمِینَ

 خدایا روزه مرا روزه صائمین قرار بده ؛ صائمین چه کسانی هستند ؟

ما سه نوع  روزه داریم ؛ 1- روزه عام 2- روزه خاص 3- روزه خاص الخاص

روزه عام : همان روزه ای است که عموم مردم  می گیرند ؛ نمی خورند و نمی آشامند ولی به نامحرم هم نگاه می کنند ؛ گناه هم می کنند ؛ حجابش را هم مراعات نمی کند . پس روزه عام روزه ای هست که از اموری که روزه را باطل میکند خودداری می کند.

روزه خاص : روزه ای هست که علاوه بر اینکه از خوردن و آشامیدن خود داری می کند اعضاء و جوارحش هم روزه دارد ؛ چشمش را هم از معصیت می بندد ؛ سحر که روزه میگیرد نیت میکند که خدایا من همه اعضاء و جوارحم روزه هست ؛ گوشم غیبت نمی شنود ، زبانم غیبت نمی کند ، و این روزه خاص هست .

در حدیث است : اذا صمت فلیصم سمعک ، بصرک ،جلدک ، شعرک [2] وقتی روزه میگیری باید گوشت  هم روزه باشد ( از گناهان مربوط به گوش مثل گوش دادن به غیبت و....) ، چشمت هم باید روزه باشد ، پوستت هم باید روزه باشد ؛ موی سرت هم باید روزه داشته باشد ؛ خانم ها باید حجابشان را رعایت کنند .

روزه خاص الخاص : این هست که در دلم غیر از خدا هیچ چیز دیگری نباشد ؛

 ای یک دله و صد دله دل ؛دل یک دله کن  

مهر دگران را ز دل خود یله کن

اگر در ماه رمضان همه کار ها برای خدا باشد ؛ این روزه خاص الخاص هست و اینکه در دعا از خدا می خواهی اللَّهُمَّ اجْعَلْ صِیَامِی فِیهِ صِیَامَ الصَّائِمِینَ یعنی روزه مرا روزه خاص الخاص قرار بده .

ملائکه شب احیاء فرود می آیند ولی فرودگاه پیدا نمی کنند ؛ دلهای ما جای خالی برای ملائکه باقی نگذاشته ؛ تعلقات به مال و زن و بچه و  دنیا جایی برای نزول ملائکه باقی نگذاشته است دل اگر خالی باشد آن وقت  « تنزل الملائکه و الروح » [3] و اگر اینگونه نباشد ملائکه در شب احیاء بر دل شما فرود نمی آیند ؛ در ماه رمضان کاری بکنیم که جا برای نزول ملائکه داشته باشیم . [4]

وَ قِیَامِی فِیهِ قِیَامَ الْقَائِمِینَ

خدایا در ماه رمضان قیام مرا قیام قائمین قرار بده ؛ یعنی شب که نماز شب می خوانم قیامم قیام قائمین باشد ، قائمین آنهایی هستند که در نماز از خوف خدا گریه و زاری می کنند

حاج میرزا علی محدث زاده پسر بزرگ شیخ عباس قمی ( ره ) نقل می کرد : پدرم وقتی نماز شب می خواند آن طور از خوف خدا گریه می کرد که ما از صدای گریه ایشان از خواب می پریدیم

باید نماز ، نمازی باشد که از روی عشق باشد ؛ چرا که خروس هم نماز شب می خواند ولی عشق ندارد لذا شاعر گفته :

ای مرغ سحر عشق ز پروانه بیاموز

کان سوخته را جان شد و آواز نیامد  [5]

قیام ما را قیام قائمین قرار بده ؛ یعنی  نماز مرا نماز عاشقانه قرار بده ؛ برای نماز شب از خواب باید بپریم نه اینکه ساعت کوک کنیم  .

وَ نَبِّهْنِی فِیهِ عَنْ نَوْمَةِ الْغَافِلِینَ‏

و در این روز اول ماه رمضان مرا از خواب غفلت بیدار بکن ؛ این هم دعای خوبی هست گناه نکنیم هر لحظه ممکن است مرگ از راه برسد مثلا فلان آقای فروشنده  دارد آب توی شیر می ریزد یک مرتبه سکته می کند ، مرگ که خبر نمی کند و اینها غفلت هست.

وَ هَبْ لِی جُرْمِی فِیهِ یَا إِلَهَ الْعَالَمِینَ وَ اعْفُ عَنِّی یَا عَافِیاً عَنِ الْمُجْرِمِینَ

خدایا در این ماه رمضان مرا ببخش ای خدایی که از گنهکاران می گذری

 تنظیم و تحقیق حمید کرمی 

 


[1] - اقبال الاعمال ص 109

[2] -  عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع إِذَا صُمْتَ فَلْیَصُمْ سَمْعُکَ وَ بَصَرُکَ وَ شَعْرُکَ وَ جِلْدُکَ وَ عَدَّدَ أَشْیَاءَ غَیْرَ هَذَا وَ قَالَ لَا یَکُونُ یَوْمُ صَوْمِکَ کَیَوْمِ فِطْرِکَ  « الکافی ج : 4 ص : 87»

 [3] - سوره قدر ؛ آیه 4.

[4] - مرحوم میرزا جواد ملکی تبریزی  راجع به شرایط روزه صحیح چننین گفته است :

در روایات آمده است: «غیبت، دروغ، نگاه (حرام) پى‏درپى، دشنام دادن و ظلم - کم باشد یا زیاد -، باعث باطل شدن روزه مى‏شود، و روزه، فقط خوددارى از خوردنى و آشامیدنى نیست، هنگام روزه گوش، چشم، زبان، فرج و شکمت نیز باید روزه بگیرند. دست و پایت را نگهدار و بسیار سکوت کن مگر از خیر. و با نوکرت رفق و مدارا نما. هنگام روزه باید گوش و چشم تو نیز از حرام و زشتى روزه بگیرد. از جدال و آزار رساندن به نوکر خوددارى کن و وقار روزه را داشته باش و روزى که روزه‏اى با روزى که روزه نیستى باید با هم فرق داشته باشند.» رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله و سلّم فرمودند: «آسان‏ترین چیزى که خداوند در روزه بر روزه‏دار واجب نموده، خوددارى از خوردنى و آشامیدنى است.» فقها به صحت روزه بعضى از آنها فتوا داده‏اند. جمع بین روایات بالا با روایتى که از رسول اکرم صلّى اللّه علیه و آله و سلّم وارد شده و سخن فقها به این است که بگوییم منظور از صحت در احادیث فوق این است که چنین روزه‏اى مورد قبول خداوند است و منظور از صحت در کلام فقها این است که چنین روزه‏اى قضاى آن را ساقط مى‏کند.

خلاصه این که روزه صحیح و کاملى که خدا براى کامل نمودن روزه‏دار مقرر فرموده است، قطعا روزه‏اى است که شامل خوددارى اعضاى بدن از گناه مى‏باشد، و روزه کاملتر این است که علاوه بر آن، قلب را از یاد غیر خدا باز داشته و از هر چه غیر اوست روزه بگیرد. و هنگامى که انسان ماهیت روزه، درجات و فلسفه تشریع آن را فهمید، ناچار باید از هر گناه و حرامى، بخاطر قبول روزه‏اش خوددارى کند.

و الا مسئول بوده و بخاطر اینکه اعضاى بدنش روزه نگرفته‏اند، مجازات مى‏شود، و ساقط شدن قضاى روزه به این معنا نیست که انسان را در روز قیامت از مجازات نجات دهد. «ترجمه‏المراقبات ص :  210 »

 [5] - گلستان ؛ سعدی شیرازی 


نوشته شده در تاريخ ۱۳٩۱/٦/٦ توسط ح.کرمی
تمامی حقوق مطالب برای یادداشت ها و مصاحبه های یک خبرنگار محفوظ می باشد